چه کسی واقعاً باعث جابهجایی ساکنان محلی میشود؟
هر وقت میخواهیم درباره جابهجایی ساکنان از یک محله، اخراج مستأجرها یا ورود ساکنان جدید و پولدارتر به یک منطقه قدیمی صحبت کنند، داستانی که معمولاً تعریف میشود، ساختاری ثابت دارد: یک طرف قربانی است؛ ساکنی که سالها در آن محل زندگی کرده و حالا باید برود. طرف دیگر مقصر است؛ صاحبخانهای که اجاره را بالا برده، سرمایهگذاری که خانهها را خریده یا سازندهای که پروژه جدیدی در محله ساخته است.
این داستان آنقدر تکرار شده که دیگر تقریباً نیازی به اثبات ندارد. انگار خودِ مفهوم «جابهجایی» از پیش مشخص کرده است که چه کسی قربانی است و چه کسی مقصر.
اما سؤال این نیست که آیا رنج کسی که مجبور به ترک خانهاش میشود واقعی است یا نه. هست، و هیچکس آن را انکار نمیکند. سؤال چیز دیگری است: در طرف دیگر این داستان، یعنی کسی که بهاصطلاح «جابهجا میکند»، واقعاً چه کسی قرار دارد؟
و مهمتر از آن: وقتی پژوهش و سیاستگذاری، این طرف ماجرا را فقط به یک شخصیت منفی و یکبعدی تقلیل میدهد، چه چیزی را از دست میدهیم؟
چرا این سؤال معمولاً پرسیده نمیشود؟
پژوهشگرانی که درباره جابهجایی ساکنان شهری مینویسند، معمولاً میتوانند دور یک قضاوت اخلاقی مشترک جمع شوند: جابهجایی بد است، پس هرکس باعث آن میشود نیز به همان معنا بد است.
اینجا یک اتفاق مهم رخ میدهد: یک قضاوت اخلاقی آنقدر پذیرفته میشود که حتی پرسش کردن درباره ابعاد دیگر مسئله دشوار میشود. وقتی همه از قبل میدانند «طرف خوب» و «طرف بد» داستان چه کسی است، دیگر انگیزه چندانی برای بررسی پیچیدگیهای ماجرا باقی نمیماند.
اینجاست که وقتی خشم اخلاقی جای تحلیل را میگیرد، بررسی پیامدهای واقعی تصمیمها آسیب میبیند. افراد و موقعیتها به شخصیتهایی ساده و تکبعدی تبدیل میشوند و سیاستهایی طراحی میشوند که بیش از آنکه بر شناخت رفتار واقعی بازیگران استوار باشند، بر قضاوت اخلاقی درباره آنها بنا شدهاند.
ماجرای عجیب این است که وقتی واقعاً به سراغ سؤال «چه کسی جابهجا میکند؟» میرویم، تصویر بهدستآمده خیلی با تصویر رایج تفاوت دارد.
صاحبخانهای که خودش هم در تنگنا زندگی میکند
تصویر غالب این است که پشت هر اخراج مستأجر، یک شرکت بزرگ یا سرمایهگذار بیرحم ایستاده است. اما دادههای آمریکا تصویر متفاوتی ارائه میکنند.
کمتر از یکپنجم واحدهای اجارهای در مالکیت انواع کسبوکارهای انتفاعی هستند. بر اساس دادههای سرشماری سال ۲۰۱۸، حدود ۷۰ درصد صاحبخانهها را میتوان «مالکان کوچک» نامید؛ کسانی که معمولاً فقط یک یا دو واحد اجارهای دارند.
الگوی مشابهی در اتحادیه اروپا نیز دیده میشود. بر اساس آمار یورواستات در سال ۲۰۲۰، بیش از نیمی از فعالیتهای ملکی توسط «بنگاههای خرد» انجام میشود؛ یعنی کسبوکارهایی با کمتر از ده کارمند. در ایتالیا این رقم به ۹۳ درصد و در پرتغال به ۸۷ درصد میرسد.
این آمار به این معنا نیست که صاحبخانه طماع وجود ندارد یا رفتار سودجویانه در بازار مسکن اتفاق نمیافتد. معنای آن چیز دیگری است: تصویر پیشفرض ما از «صاحبخانه» بیشتر شبیه یک شخصیت منفی کلیشهای است تا نماینده اکثریت واقعی این گروه.
یک خردهمالک با یک شرکت بزرگ سرمایهگذاری تفاوت اساسی دارد. ممکن است فقط یک یا دو ملک داشته باشد و همان املاک را بهعنوان منبع اصلی درآمد خود ببیند؛ درآمدی که هزینه زندگی، پرداخت وام یا تعمیرات همان خانه را تأمین میکند.
.jpg)



دیدگاهها