مالیات بر ارزش زمین (LVT)؛ مالیاتی که هیچکس نمیتواند از آن فرار کند
تله سیستمهای مالیاتی موجود و دامنزدن به بحران مسکن
در اکثر اقتصادهای پیشرفته، سیستمهای مالیاتی بهگونهای طراحی شدهاند که فعالیتهای مولد، کار، تلاش فردی و سود شرکتها را بهشدت مشمول مالیات میکنند، اما سوداگری و انباشت ثروت از طریق املاک و زمین با معافیتها یا نرخهای بسیار پایینتری مواجه است. برای مثال، مالیات بر درآمد یا مالیات بر فروش مستقیماً قدرت خرید شهروندان و انگیزه کارآفرینی را کاهش میدهد. در مقابل، هنگامی که ارزش املاک به دلیل توسعه عمومی شهر، افزایش جمعیت یا احداث زیرساختها رشد میکند، مالکان املاک میتوانند بدون انجام کار یا سرمایهگذاری مولد، سودهای کلانی تحت عنوان «سود سرمایهای» به دست آورند.
این انحراف ساختاری حاصل یک چرخش تاریخی در سیاستهای مالیاتی است. تا پیش از دهه ۱۹۳۰، مالیات بر املاک بیش از دوپنجم درآمدهای ایالتی و محلی را در کشوری مانند ایالات متحده تأمین میکرد. اما در طول چند دهه بعد، بار مالیاتی تدریجاً از روی املاک برداشته شد و به سمت درآمد و مصرف منتقل گردید؛ بهطوری که امروز مالیات بر املاک تنها حدود ۲۰ درصد از درآمدهای محلی را تشکیل میدهد. در بریتانیا نیز در سال ۱۹۶۳ مالیات بر «درآمد اجاره فرضی» یا Schedule A tax لغو شد و هنگامی که مالیات بر سود سرمایهای معرفی گردید، مسکن اصلی مالکان از این مالیات معاف شد.
در نتیجه این امتیازات مالیاتی، مسکن از یک کالای مصرفی برای سکونت به یک دارایی مالی جذاب برای دریافت «رانت اقتصادی» تبدیل شد. برآیند این وضعیت، چیزی است که در این تحلیل بهعنوان یک تله مالیاتی توصیف میشود: سیستم مالیاتی موجود نهتنها نتوانسته از حباب قیمت املاک جلوگیری کند، بلکه خود به پمپاژ سرمایهها به سمت سوداگری زمین و خارج شدن مسکن از استطاعت مالی نسل جوان دامن زده است.
ارزش ساختمان با ارزش موقعیتی زمین یکی نیست
برای درک کارکرد «مالیات بر ارزش زمین» یا LVT، ابتدا باید میان دو مؤلفه تشکیلدهنده ارزش یک ملک تفاوت گذاشت. یک بخش از ارزش ملک، «ارزش بهبودیافته» است؛ یعنی بنا، اعیان، معماری و ساختمانی که روی زمین احداث شده است. این بخش محصول کار انسان، مصالح ساختمانی و سرمایهگذاری مستقیم مالک است؛ برای مثال بازسازی آشپزخانه، ساخت یک طبقه جدید یا نصب تأسیسات مدرن. بخش دیگر، «ارزش موقعیتی زمین» است؛ یعنی ارزش جغرافیایی و مکانی خود زمین، بدون در نظر گرفتن ساختمانی که روی آن قرار دارد.
اما ارزش موقعیتی زمین از کجا میآید؟ در اینجا استدلال اصلی این است که بخش مهمی از این ارزش حاصل فعالیت کل جامعه و سرمایهگذاری عمومی است. وقتی یک خط جدید مترو یا اتوبوس در نزدیکی زمینی احداث میشود، یک پارک شهری یا مدرسه باکیفیت در آن منطقه ساخته میشود، یا با رشد جمعیت و افزایش امنیت، تقاضا برای سکونت در یک محدوده بالا میرود، ارزش موقعیتی زمین نیز افزایش پیدا میکند. مالک زمین در ایجاد بسیاری از این ارزشهای جدید نقشی مستقیم نداشته است. این افزایش ارزش میتواند حاصل سرمایهگذاری و تلاش مجموعه شهروندان و مالیاتدهندگان باشد.
اقتصاددانان کلاسیک مانند آدام اسمیت، دیوید ریکاردو و بهویژه هنری جورج، این درآمد بادآورده را «رانت اقتصادی» مینامیدند. در نظام فعلی، این دیدگاه بر آن است که مالک زمین بخش بزرگی از رانتی را که از تلاش و سرمایهگذاری جامعه ایجاد شده، بهطور خصوصی تصاحب میکند.
مالیات بر ارزش زمین دقیقاً همین بخش از ارزش را هدف قرار میدهد. LVT یک مالیات سالانه است که بر ارزش خام و موقعیتی زمین اعمال میشود و به ساختمانی که روی آن ساخته شده کاری ندارد. بنابراین اگر مالکی ملک خود را بازسازی کند یا کیفیت ساختمان را افزایش دهد، مالیات LVT او افزایش نمییابد؛ اما اگر شهرداری یک ایستگاه قطار در کنار زمین او افتتاح کند، افزایش ارزش موقعیتی زمین میتواند در محاسبه مالیات نیز منعکس شود.




دیدگاهها