Home / Articles

This article is currently available in Persian. An English translation is being prepared.

سیاره شهرها

«سیاره شهرها» (Planet of Cities) نوشته‌ی سالی آنجل (Shlomo Angel)، استاد برنامه‌ریزی شهری دانشگاه نیویورک، در سپتامبر ۲۰۱۲ توسط مؤسسه‌ی سیاست‌گذاری زمین لینکلن (Lincoln Institute of Land Policy) منتشر شد.

سیاره شهرها

اگر میلیاردها نفر دیگر به شهرها کوچ می‌کنند، کجا زندگی خواهند کرد؟ پورتلند در سال ۱۹۷۹ مرزی دور شهر کشید تا جلوی گسترش‌اش را بگیرد و جمعیت درون آن مرز در سه دهه از حدود یک میلیون به یک‌ونیم میلیون رسید. در همین مدت جمعیت شنژن از ۵۸ هزار نفر به ۹ میلیون نفر رسید. آنجل می‌پرسد شنژن از پورتلند درباره‌ی مهار گسترش شهر چه می‌تواند یاد بگیرد. به نظر او جلوی گسترش شهر را نمی‌شود گرفت. داده‌های تاریخی کتاب نشان می‌دهد با دو برابر شدن جمعیت شهری، زمین ساخته‌شده سه برابر می‌شود، چون تراکم شهرها پیوسته کم شده است. اگر هم گسترش را نادیده بگیریم، بی‌برنامه‌تر و پرهزینه‌تر رخ می‌دهد.

اما نسخه برای همه‌ی شهرها یکسان نیست، چون شهرها در یک فاز نیستند. بین ۲۰۱۰ تا ۲۰۵۰ جمعیت شهری کشورهای توسعه‌یافته فقط حدود ۱۷۰ میلیون نفر زیاد می‌شود، اما جمعیت شهری کشورهای کمتر توسعه‌یافته ۲.۶ میلیارد نفر؛ حدود ۱۵ برابر بیشتر و با نرخ رشدی چهار برابر. شهرهای ثروتمند تقریباً شهری‌شدن را تمام کرده‌اند و دغدغه‌هایی مثل حفظ زمین کشاورزی یا کاهش کربن می‌تواند بر ارزان‌ماندن مسکن پیشی بگیرد. در شهرهای در حال رشد، محدودکردن زمین حاشیه یعنی بیرون راندن فقرا از خانه. آنجل نسخه‌ی برنامه‌ریزی آمریکا و اروپا برای این شهرها را مثل نسخه‌ی درمان چاقی برای سوءتغذیه می‌داند. او به‌جای «پارادایم مهار» (رشد هوشمند، شهر فشرده) «پارادایم جا باز کردن» را پیشنهاد می‌کند، با چهار گزاره: گسترش شهر مهارشدنی نیست؛ تراکم باید در محدوده‌ای پایدار بماند؛ مسکن شایسته فقط با زمین فراوان ممکن است؛ و زمین معابر و زیرساخت‌ها باید پیش از ساخت‌وساز تأمین شود.

کتاب پر از نقشه و نمودار است، اما فصل‌های ابتدایی ساده و مستقیم و با مثال نوشته شده‌اند. آنجل علم شهر را به پزشکی تشبیه می‌کند: هر بیمار یکتاست، ولی درمان بر پایه‌ی بیماری‌های مشترک ساخته می‌شود. بخش‌های بعدی که به داده‌ی ۱۲۰ شهر، تراکم و پراکندگی می‌پردازند آماری‌ترند.

مطالعه نسخه فارسی — Read in Persian