آمریکا به دنبال تسهیل ساخت خانههای کارخانهای؛ اصلاح قوانین ایالتی برای افزایش عرضه مسکن ارزانقیمت
اندیشکده پیو | ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶
قانون جدید مسکن آمریکا راه را برای نسل تازهای از خانههای کارخانهای باز کرده است؛ خانههایی که بخش عمده ساخت آنها در کارخانه انجام میشود و سپس برای نصب به محل موردنظر منتقل میشوند. این شیوه میتواند زمان و هزینه ساخت مسکن را کاهش دهد، اما تحقق ظرفیت آن به اصلاح قوانین ایالتها بستگی دارد.
در آمریکا، خانههای کارخانهای (Manufactured Homes) از دهه ۱۹۷۰ ملزم بودند پس از نصب نیز روی یک شاسی فولادی دائمی باقی بمانند؛ سازهای که برای حمل خانه از کارخانه به محل نصب استفاده میشد. این الزام در گذشته با توجه به جابهجایی مکرر این خانهها وضع شده بود، اما امروز حدود ۹۵ درصد خانههای کارخانهای پس از نصب به محل سکونت دائمی تبدیل میشوند و دیگر جابهجا نمیشوند.
قانون «مسیر قرن بیستویکم به سوی مسکن» (21st Century ROAD to Housing Act) که در ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۶ با حمایت دوحزبی تصویب و به قانون تبدیل شد، این الزام قدیمی را حذف کرده است. بر اساس قانون جدید، سازندگان میتوانند پس از انتقال خانه به محل موردنظر، شاسی فولادی آن را جدا کنند و خانه را روی یک پی دائمی نصب کنند. در این صورت، ظاهر خانه میتواند تفاوت چندانی با ساختمانهایی که به روش معمول در محل ساخته میشوند نداشته باشد.
حذف این محدودیت فقط به تغییر ظاهر خانهها محدود نمیشود؛ بلکه امکان طراحی مدلهای متنوعتری از مسکن را فراهم میکند. برای مثال، ساخت خانههای دوطبقه، ساختمانهای چهارواحدی و خانههایی که در زمینهای باریک یا قطعات کوچک شهری جای میگیرند، آسانتر خواهد شد. به این ترتیب، خانههای کارخانهای میتوانند به جای محدود ماندن به مناطق خاص، در بافت شهرها و محلههای معمولی نیز ساخته شوند.
مزیت اصلی این روش، کاهش هزینه و زمان ساخت است. خانههای کارخانهای بهطور متوسط با هزینهای حدود نصف هزینه ساختوساز متعارف به ازای هر فوت مربع ساخته میشوند. این خانهها همچنین تحت استانداردهای فدرال آمریکا قرار دارند و از نظر کیفیت و بهرهوری انرژی، در بسیاری موارد با خانههای ساختهشده به روش معمول قابل مقایسهاند. حذف شاسی دائمی نیز میتواند هزینهها را بیشتر کاهش دهد و امکان طراحی خانههایی متناسب با نیاز خریداران را افزایش دهد.
با این حال، تصویب قانون فدرال بهتنهایی کافی نیست. ایالتها باید قوانین خود را با این تغییر هماهنگ کنند. طبق قانون، ایالتها تا ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۷ فرصت دارند الزامات مربوط به مالکیت، تأمین مالی و مالیات خانههای کارخانهای را اصلاح کنند. ایالتهایی که مجالس قانونگذاری آنها هر دو سال یکبار تشکیل جلسه میدهد، تا ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۸ فرصت خواهند داشت. در صورت عدم اصلاح قوانین، سازندگان در آن ایالت اجازه ساخت، فروش یا نصب خانههای کارخانهای بدون شاسی دائمی را نخواهند داشت.
پیو علاوه بر این اصلاحات، بر یک مانع مهم دیگر نیز تأکید میکند: نحوه ثبت مالکیت خانههای کارخانهای. در تمام ۵۰ ایالت آمریکا، خانههایی که به روش متعارف ساخته میشوند از ابتدا بهعنوان ملک غیرمنقول ثبت میشوند؛ اما در بیشتر ایالتها، خانههای کارخانهای در ابتدا مانند خودرو، در دسته اموال منقول قرار میگیرند. این تفاوت حقوقی دسترسی خریداران به وام مسکن را دشوار میکند؛ زیرا وامهای رهنی معمولاً برای املاک غیرمنقول در نظر گرفته میشوند.
پژوهشها نشان میدهد دریافت وام رهنی به جای وامهای مربوط به اموال منقول، میتواند اقساط ماهانه خریداران را کاهش دهد و در طول دوره بازپرداخت یک وام ۱۰۰ هزار دلاری، دهها هزار دلار صرفهجویی ایجاد کند. البته قوانین تبدیل مالکیت خانههای کارخانهای به ملک غیرمنقول در ایالتهای مختلف متفاوت است؛ در برخی ایالتها این فرایند ساده است و در برخی دیگر، پیچیدگیهای قانونی یا حتی نبود مقررات مشخص، دسترسی به وام مسکن را بسیار دشوار میکند.
بررسی پیو از قوانین هر ۵۰ ایالت نشان میدهد که تقریباً همه ایالتها برای هماهنگی با قانون جدید به اصلاح مقررات خود نیاز دارند. تا اول اکتبر ۲۰۲۶، تنها شش ایالت کالیفرنیا، ایندیانا، کارولینای شمالی، مینهسوتا، تنسی و تگزاس اقداماتی برای اصلاح تعاریف قانونی خانههای کارخانهای انجام داده بودند.
از نظر پیو، اصلاح قانون فدرال فرصتی برای افزایش عرضه خانههای کوچکتر و ارزانتر در شهرها و حومههای آمریکا ایجاد کرده است؛ خانههایی که ساخت آنها به روش متعارف ممکن است بسیار پرهزینه یا زمانبر باشد. اما اگر قوانین ایالتی درباره ساخت، ثبت مالکیت و تأمین مالی این خانهها اصلاح نشوند، ظرفیت این روش جدید برای افزایش عرضه مسکن همچنان بلااستفاده باقی خواهد ماند.
